منبع آبی را در نظر بگیرید که سوراخ‌های ریزی دارد. شخصی که از وجود سوراخ‌ها مطلع است، وظیفه دارد آب منبع را پر کند. او سوراخ‌ها را تعمیر نمی‌کند. بدین ترتیب به دلیل تخلیه‌ی زودرس، مجبور است تعداد دفعات بیش‌تری منبع را پر کند؛ ازاین‌رو انرژی زیادی صرف می‌کند. ذهن ما هم سوراخ‌هایی دارد که اگر دست به تعمیر آن‌ها بزنیم، با کم‌ترین انرژی بیش‌ترین کارایی را دریافت خواهیم کرد. مهم‌ترین سوراخی که باعث هدر رفتن انرژی ذهنی می‌شود، کارهای ناتمام و ناقص است.

ذهن انسان عادت دارد هر مسئله‌ای برایش شفاف و روشن باشد. وقتی با یک مسئله‌ی حل‌نشده یا مبهم روبه‌رو می‌شود تا زمانی که به پاسخ نرسد، دنبال پاسخ می‌گردد و بدین ترتیب انرژی زیادی برای کشف جواب صرف می‌کند. وسواس مغز در اتمام کارهای ناتمام، پدیده‌ای است که در روان‌شناسی به عنوان پدیده‌ی زیگارنیک شناخته می‌شود. مثال بارز این پدیده را در کشف ارشمیدس شنیده‌ایم. ذهن او درگیر یافتن جرم حجمی بود و این مسئله را در وان حمام کشف کرد و از شوق یافتن پاسخ، برهنه از حمام بیرون دوید و فریاد زد: «یافتم! یافتم!»

درگیری ذهن را در مشاهده‌ی سریال‌های تلویزیونی تجربه کرده‌ایم. وقتی یک قسمت سریال تمام می‌شود، تا شروع قسمت دیگر، ذهن درگیر آن است؛ به همین دلیل به کنکوری‌ها توصیه می‌شود از دیدن سریال‌ها پرهیز کنند. پدیده‌ی زیگارنیک می‌تواند اثرات مثبت و منفی داشته باشد و چه خوب است دانش‌آموزان از اثرات مثبت آن آگاه شوند و بهترین استفاده را از آن ببرند. تحقیقات نشان می‌دهد دانش‌آموزان سؤالاتی را که به آن‌ها پاسخ نداده‌اند یا اشتباه پاسخ داده‌اند بهتر به یاد می‌آورند؛ ازاین‌رو بارزترین استفاده‌ای که می‌توانید از این پدیده ببرید در آزمون‌هاست. در کانون بارها و بارها و به عناوین مختلف روی بررسی اشتباهات تأکید می‌شود. سؤالات آزمون‌ها به شکل‌های مختلف تفکیک می‌شوند: سؤالاتی که درست پاسخ داده‌اید، سؤالاتی که اشتباه پاسخ داده‌اید، سؤالاتی که پاسخ نداده‌اید. کارنامه‌ی بازیابی سؤال‌محور، کلاسور ارزیابی و لینک دانلود اشتباهات نمونه‌های بارز این دسته‌بندی‌ها هستند.

استفاده‌ی مثبت دیگر از این پدیده، در بازیابی قبل از مطالعه است. قبل از شروع به مطالعه سعی کنید به چند تست پاسخ دهید. حتی اگر نتوانید به هیچ کدام از آن‌ها پاسخ دهید، ذهن را به چالش خواهید کشید. هنگام مطالعه، ذهن به دنبال پاسخ سؤالات می‌گردد و مطالعه‌ای متمرکزتر و دور از پرش ذهنی خواهید داشت و آن‌چه یاد می‌گیرید دیرتر فراموش خواهید کرد.

برای کاهش یا حذف اثرات منفی این پدیده پیشنهاد می‌کنم:

1. لیستی از کارهای ناتمام خود تهیه کنید و آن‌ها را روی کاغذ بنویسید. مؤثرترین کارهایی که باید انجام دهید، آن‌هایی هستند که مربوط به درس خواندن هستند؛ پس کارهای دیگر را زودتر به اتمام برسانید یا با جایگزینی، از ذهنتان دور کنید.
2. مانند اندروید عمل نکنید! گوشی‌های هوشمند ما را بدعادت کرده‌اند. هم‌زمان چند پنجره را باز می‌کنیم و به کارهای مختلف می‌پردازیم؛ اما تعداد پنجره‌ها که زیاد شد، سرعت و کارایی پایین می‌آید. این زمانی است که شروع به بستن پنجره‌ها می‌کنیم. پس شما هم به طور هم‌زمان به چند کار مشغول نشوید.

با برنامه ریزی قلم چی دانش آموزان موفق و منظم تر شدند ،همین امروز ثبت نام کنید و مسیر موفقیت را آغاز کنید

برای ثـبـت نـام آزمـون قـلـم چی کـلیـک کـنید

برای مشاوره رایگان آزمون قلم چی کلیک کنید

برای مشاوره رایگان آزمون قلم چی کلیک کنید
3. محیط مطالعه را مرتب و منظم نگه دارید. مغز به سمت نظم و طبقه‌بندی تمایل دارد. آشفتگی محیط مطالعه، ذهن را مشغول نگه می‌دارد.
4. فوراً اقدام کنید. اگر قرار است کتابی را بخوانید یا مجموعه‌تستی را کار کنید، همان لحظه شروع کنید و حتی چند دقیقه به تعویق نیندازید.
5. قدرت نه گفتن را کسب کنید. کارهای زیادی است که تأثیر چندانی در آینده‌ی شما ندارد و باید به آن‌ها نه بگویید. جاهای زیادی هست که باید نروید. مؤثرترین کاری که در آینده‌ی شما بیش‌ترین تأثیر را دارد، تسلط بر مباحث درسی است.
6. هر شب برنامه‌ی روز بعد را آماده کنید. برنامه‌ریزی وقت و انرژی زیادی می‌طلبد و اگر از روز قبل برنامه‌ریزی دقیقی برای فردا داشته باشید، می‌توانید زمان و انرژی را روی فعالیت‌ها سرمایه‌گذاری کنید نه روی برنامه‌ریزی. صبح پس از بیدار شدن فوراً فعالیت خود را شروع کنید.
7. خودتان را سرزنش نکنید. هیچ کس بی‌عیب نیست و مطمئناً لغزش‌هایی وجود دارد. اصلاً بدون خطا و اشتباه، پیشرفتی کسب نمی‌شود؛ اما همیشه می‌توان برخاست و برای کسب موفقیت تلاش کرد. تمام دانش‌آموزان برتر، روزهای بد را هم تجربه کرده‌اند. ما باید بهترین تلاشمان را انجام دهیم.